Platform over interieur- & exterieurschrijnwerk
Als er één houtsoort is die elke vakman gebruikt, dan is het wel eik. Het is een vaste waarde in de Belgische interieurbouw en schrijnwerkerij, en ook bij architecten en eindklanten blijft het een populaire keuze. Logisch: eik is ruim beschikbaar, tijdloos en dankbaar in verwerking. Maar veel gebruikt betekent niet automatisch goed gekend. Tijd om eik grondig onder de loep te nemen.
Het eikenhout dat in België wordt gebruikt, is vooral afkomstig uit Europa en Noord-Amerika. Toch is eik wereldwijd verspreid. Ook in regio’s als Java, Indochina en delen van Midden- en Zuid-Amerika komen eikensoorten voor. Wereldwijd gaat het om wel honderden soorten.
Let op: in de handel duiken soms houtsoorten op die als ‘eik’ of ‘oak’ worden aangeduid, maar botanisch gezien geen echte eik zijn. Alleen hout afkomstig van het geslacht Quercus mag die naam dragen. Wordt de term ‘eik’ gebruikt zonder verdere toevoeging, dan bedoelt men meestal Europees eiken. Zomereik (Quercus robur) en wintereik (Quercus petraea) zijn de meest gebruikte Europese soorten. Gaat het om eik uit Noord-Amerika, dan wordt die expliciet benoemd als Amerikaanse eik.
Hoewel hout van nature al een van de meest milieuvriendelijke bouwmaterialen is, kan je de ecologische winst nog vergroten door voor lokaal hout te kiezen. Aangezien eik goed groeit in België, kan er perfect een lokale keten ontstaan met minder transport en een lagere milieu-impact.
In Noord-Amerika zijn er twee grote groepen: white en red oak. Europees eiken sluit het meest aan bij white oak, met licht- tot goudbruin kernhout. Red oak neigt meer naar rozebruin.
Bij kops hout zijn de groeiringen scherp afgelijnd zichtbaar. Dosse gezaagd eiken vertoont een uitgesproken vlamtekening die het hout een levendig karakter geeft. Bij kwartiers zagen tekenen de houtstralen zich af als spiegels. Dit effect is gegeerd, maar ook duurder, omdat kwartiers zagen een lager rendement uit de stam oplevert.
Net omdat eik een van de meest gebruikte houtsoorten is, bestaan er duidelijke richtlijnen om de kwaliteit te beoordelen. Voor de uitzichtkwaliteit van Europees eiken geldt de Belgische norm NBN EN 975-1:2009. Die bepaalt hoe vaak en in welke mate zichtbare gebreken, zoals knopen, scheuren of spinthout, mogen voorkomen binnen een bepaalde kwaliteitsklasse.
Amerikaans eiken wordt volgens het Amerikaanse systeem geklasseerd. Binnen dit cutting system wordt niet elk gebrek afzonderlijk beoordeeld, maar krijgt de plank een kwaliteitsklasse op basis van het percentage foutvrij oppervlak.
Eik is breed inzetbaar in de interieurbouw, vooral dankzij het kernhout, dat matig duurzaam tot duurzaam is (duurzaamheidsklasse II–III). Het spinthout is niet duurzaam, en wordt minder gebruikt. De hoogste kwaliteiten worden vaak ingezet voor parket en fineer, al dan niet verwerkt tot plaatmateriaal. Daarnaast wordt eik veel gebruikt voor binnendeuren, meubels en trappen, maar ook als constructiehout.
Goed gedroogd eiken is vormvast, maar vraagt wat aandacht bij de verwerking. Omdat eik gemakkelijk splijt, is voorboren bij schroeven en spijkeren aangewezen. Daarnaast kies je best voor roestvrije bevestigingsmiddelen, omdat het looizuur in eik met metalen reageert wat verkleuring veroorzaakt. Eik laat zich goed machinaal en handmatig bewerken. Tip: een snijhoek van ongeveer twintig graden levert het beste resultaat voor glad werk. Voor gebogen toepassingen helpen stoom en een spanmal, waarbij vooral Europees eiken zich goed leent voor deze techniek.
Meer weten? Met technische vragen over eik kan je terecht bij Hout Info Bois.
